„Nawet jeśli nic” (2015) — Ostatni tom poetycki Jacka Trznadla
05.09.2026

Późna liryka refleksyjna, motyw ciała i eschatologia wierności

Wydany w 2015 roku nakładem Wydawnictwa Test w Lublinie tom Nawet jeśli nic (ISBN 978-83-7038-893-0, w opracowaniu typograficznym Bernarda Nowaka) to poetycki testament prof. Jacka Trznadla. Książka zamyka ponad półwieczną drogę poetycką autora, rozpoczętą debiutanckim zbiorem Wyjście w 1964 roku.

Vesalius i kruchość istnienia

Okładkę tomu zdobi rycina anatomiczna Andreasa Vesaliusa z 1543 roku (De humani corporis fabrica), przedstawiająca odsłonięte mięśnie i szkielet człowieka w geście zamyślenia nad grobem. Jest to klucz do całego tomu: Jacek Trznadel spogląda na ludzkie istnienie bez złudzeń, obnażając fizyczną kruchość ciała, a jednocześnie ocalając nienaruszalną przestrzeń sumienia, wierności i pamięci.

Nawet jeśli nic

Nawet jeśli nic z tego nie zostanie,
ani pył pod stopą idącego rano,
ani słowo w księdze na stole otwartej,
trwaj przy tym, co było z prawdy powołane.

Nie pytaj o zapłatę ani o nagrodę,
światło nie pyta cienia, kędy biegnie droga.
Zostaje tylko wierność — chłodna jak ta woda,
którą o świcie zmywasz pył ze swego czoła.

Wiersze z tomu Nawet jeśli nic stanowią przejmujące pożegnanie z przyjaciółmi, z epoką zmagań o wolność słowa i z własnym przemijającym czasem, zachowując do ostatnich wersów arystokratyczną powściągliwość i filozoficzny spokój.