Struktura dramatyczna wiersza, poetyka milczenia i hermeneutyka prawdy

Monografia Czytanie Norwida. Próby (Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978, 371 s.) to drugie wielkie dzieło filologiczne prof. Jacka Trznadla, zaliczane do klasyki polskiej norwidologii obok prac Zofii Stefanowskiej i Stefana Sawickiego.

Metoda czytania Norwida

Jacek Trznadel zaproponował metodę lektury wiersza Norwida jako zwartej struktury myślowej i etycznej. Odrzucając powierzchowne odczytania romantyczne, ukazał Norwida jako twórcę nowoczesnej ironii, paraboli i przemilczenia.

Główne zagadnienia monografii:

• Poetyka pauzy i milczenia: U Norwida to, co przemilczane, niesie często większy ładunek znaczeniowy niż słowo wypowiedziane wprost. Cisza między strofami staje się przestrzenią moralnego wyboru czytelnika.
• Wielkie analizy arcydzieł: Kanoniczne rozdziały poświęcone interpretacji Fortepianu Szopena, Bema pamięci żałobnego-rapsodu, Czarnego kwiatu, Białego kwiatu oraz liryki z cyklu Vade-mecum.
• Pojęcie „Słowa niepodległego”: Norwidowski postulat suwerenności sumienia i języka wobec kłamstwa opinii publicznej i konformizmu epoki.

Książka Czytanie Norwida wywarła ogromny wpływ nie tylko na badania akademickie, ale również na polską poezję pokolenia Nowej Fali i twórców niepokornych lat 70. i 80.